Kỹ thuật trồng Cà gai leo tại Gia Lâm – Hà Nội phần 3

Cà gai leo

Bài viết được trích từ tài liệu: “Đặc điểm thực vật học và một số biện pháp kỹ thuật trồng cà gai leo tại Gia Lâm – Hà Nội” của Phùng Thị Thu Hà và CS.

Cagaileovn xin trích dẫn một phần cuốn sách

Trong những năm gần đây, nguồn cà gai leo của Việt Nam được thu mua một cách bừa bãi bán cho thương lái, dẫn đến nguy cơ bị tận diệt trong tương lai không xa.

Nhu cầu về nguồn dược liệu cà gai leo trong nước chưa được đáp ứng đủ và cũng chưa có nghiên cứu về phát triển vùng dược liệu trồng cà gai leo, các nghiên cứu biên pháp kỹ thuật nhằm bảo tồn và nhân giống cà gai leo là vô cùng cấp thiết nhằm lưu giữ và phát triển cùng dược liệu sản xuất nguồn gen cây thuốc quý của nước nhà.

Kỹ thuật trồng Cà gai leo tại Gia Lâm - Hà Nội phần 3 15
Trồng cà gai leo quy mô lớn

Nghiên cứu của chúng tôi được tiến hành tại Gia Lâm, Hà Nội với mục đích góp phần bổ sung, hoàn thiện dữ liệu về đặc điểm thực vật học của cây cà gai leo cho danh mục các loài thực vật ở Việt Nam, làm cơ sở nhận biết cho người thu hái, sản xuất và sử dụng dược liệu, đồng thời cũng đưa ra biện pháp kỹ thuật trồng cà gai leo để từ đó phát triển ra các vùng lân cận có điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng tương đồng.

Giới thiệu về cây cà gai leo

Cà gai leo có tên khoa học là Solanum procumbens thuộc họ Cà Solanaceae, là cây thuốc quý được sử dụng phổ biến ở nước ta đã từ lâu đời nay.

Kỹ thuật trồng Cà gai leo tại Gia Lâm - Hà Nội phần 3 16
Cây cà gai leo

Cà gai leo phân bố hẹp, chỉ có ở các tỉnh miền núi phía Bắc, các tỉnh Trung Bộ, và một số tỉnh ở Nam Bộ của Việt Nam như Hòa Bình, Nam Định, Thái Bình, Quảng Trị, Nghệ An, Thanh Hóa và một số nước nhiệt đới châu Á khác như Campuchia, Thái Lan, Trung Quốc.

Nghiên cứu về dược học cho thấy cà gai leo là cây thuốc nam có tác dụng giải độc gan tốt nhất hiện nay. Bộ phận dùng làm thuốc là rễ và dây. Rễ, cành lá và cả quả thu hái quanh năm, rửa sạch, xắt nhỏ, phơi hay sấy khô, có thể dùng tươi.

Một biện số pháp kỹ thuật trồng cà gai leo tại Gia Lâm, Hà Nội

1/ Đánh giá sinh trưởng và phát triển của cà gai leo vào các thời vụ chính (2016)

Các chỉ tiêu sinh trưởng của cây thể hiện khả năng thích nghi của cây với thời vụ gieo trồng và tỷ lệ thuận với năng suất cá thể của cây trồng. Trong nghiên cứu này, các chỉ tiêu sinh trưởng của cây cà gai leo (chiều cao cây, đường kính thân, số nhánh cấp 1, số lá trên thân chính, kích thước lá) được theo dõi trong hai thời vụ chính trong năm. Kết quả cho thấy:

Kỹ thuật trồng Cà gai leo tại Gia Lâm - Hà Nội phần 3 17

Ở vụ xuân – hè, tất cả các chỉ tiêu sinh trưởng của cây cà gai leo đều cao hơn vụ thu – đông, trong đó chiều cao cây và đường kính cây gấp 2 lần, số lá trên thân chính nhiều gấp 1,6 lần. Từ đó dẫn tới năng suất cá thể cây cà gai leo trồng trong vụ xuân hè cũng cao hơn vụ thu – đông 1,8 lần. Điều đó cho thấy cây cà gai leo sinh trưởng trong vụ xuân – hè nhanh hơn trong vụ thu – đông, kết quả này cũng phản ánh cây cà gai leo ưa nền nhiệt độ cao vào thời điểm cây đang trong giai đoạn trưởng thành.

2/ Ảnh hưởng của phương thức nhân giống tới cây con xuất vườn

Cây con đạt tiêu chuẩn xuất vườn đối với cây gieo hạt là khi cây có 3 – 4 lá thật, chiều cao cây đạt 5 cm, còn đối với cây giâm cành là khi chồi của cành giâm bật lên và hình thành được 3 – 4 lá mới. Trong hai phương thức nhân giống thì nhân giống bằng gieo hạt cho tỷ lệ cây con nhiều hơn giâm cành từ 9,57 – 22,57%.

Tuy nhiên thời gian xuất vườn của cây con nhân giống bằng giâm cành nhanh hơn 2 – 6 ngày so với cây con nhân giống bằng gieo hạt. Trong 3 loại cành giâm, cành giâm bánh tẻ cho tỷ lệ cây sống cao nhất và thời gian xuất vườn cây con ngắn nhất. Theo Đỗ Huy Bích và cộng sự (2006), rễ cà gai leo chứa nhiều chất có dược tính hơn thân và lá, vì vậy bộ rễ càng phát triển thì giá trị dược học của cây càng lớn.

Kỹ thuật trồng Cà gai leo tại Gia Lâm - Hà Nội phần 3 18

Như vậy, nếu trồng cà gai leo để thu sinh khối rễ thì nên sử dụng cây con gieo từ hạt. Tuy nhiên, cây cà gai leo cho ít quả, quả nhỏ, và ít hạt (Đỗ Huy Bích và cs, 2006) nên để nhân giống trên quy mô lớn và vào mọi thời điểm trong năm thì cây gieo từ hạt không đủ để đáp ứng, do đó sử dụng cành giâm bánh tẻ là biện pháp hiệu quả nhất để nhân giống cà gai leo trên quy mô lớn và vào mọi thời điểm trong năm.

Nghiên cứu nhân giống cà gai leo bằng nuôi cấy mô (Nguyen Hoang Loc and Huynh Van Kiet, 2011) cũng là một biện pháp nhân giống vô tính cho hệ số nhân cao, chất lượng cây giống đồng đều, tuy nhiên giá thành cây giống cao và đòi hỏi phải có phòng vi nhân giống, vì thế nhân giống cà gai leo bằng giâm cành vẫn là phương pháp hiệu quả nhất.

3/ Ảnh hưởng của giá thể trồng tới sự sinh trưởng và phát triển của cây cà gai leo

Chiều cao cây, đường kính thân, số nhánh cấp 1, số lá trên thân chính là các chỉ tiêu phản ánh khả năng sinh trưởng của cây qua đó đánh giá được sức sinh trưởng mạnh hay yếu của cây cà gai leo trong cùng điều kiện chăm sóc ở các loại giá thể khác nhau, từ đó làm cơ sở cho việc lựa chọn giá thể phù hợp nhằm tạo điều kiện cho cây sinh trưởng thuận lợi nhất

Kỹ thuật trồng Cà gai leo tại Gia Lâm - Hà Nội phần 3 19

Số liệu từ bẳng 3 cho thấy: chiều cao cây, số cành cấp 1 và đường kính thân cây có quan hệ chặt chẽ với nhau. Trồng cà gai leo trên giá thể đất phù sa: mùn vỏ keo (1:1), cây có chiều cao cây cao nhất, số cành nhiều, đường kính thân cây lớn hơn, sai khác có ý nghiac ở mức độ tin cậy 95% so với các giá thể đất phù sa và đất phù sa : trấu hun (1:1), sai khác không có ý nghĩa thống kê so với giá thể đất phù sa : trấu hun : mùn vỏ keo (1:1:1).

Tuy nhiên xét về giá thành của các thành phần sử dụng trong giá thể trồng thì sử dụng giá thể đất phù sa : mùn vỏ keo (1:1) để trồng cà gai leo đem lại hiệu quả kinh tế cao hơn so với giá thể đất phù sa : trấu hun : mùn vỏ keo (1:1:1). Như vậy, sử dụng giá thể đất phù sa : mùn vỏ keo (1:1) là thích hợp nhất để trồng cà gai leo.

4/ Ảnh hưởng của mật độ, khoảng cách trồng đến năng suất của cây cà gai leo

Xét về năng suất cá thể thì trồng cà gai leo với khoảng cách 0,35 x 0,35 m cho năng suất cá thể cao nhất, còn xét về năng xuất trên ô thí nghiệm thì khoảng cách trồng 0,25 x 0,25 m cho năng suất cao nhất trên 1m^2. Khi cây trồng ở mật độ thưa sẽ có khoảng cách để cây vươn tán rộng hơn vì vậy năng suất cá thể  sẽ cao hơn, tuy nhiên năng suất tính trên 1m^2 thì thấp hơn ở mật độ dày.

Kỹ thuật trồng Cà gai leo tại Gia Lâm - Hà Nội phần 3 20

Như vậy, trồng cà gai leo ở khoảng cách 0,25 x 0,25 m cho hiệu quả kinh tế cao nhất khi thu sinh khối cây cà gai leo trong sản xuất.

Kết luận nghiên cứu

Nghiên cứu về đặc điểm thực vật học cung cấp một bức tranh đầy đủ, chi tiết, minh họa rõ nét về đặc điểm bên ngoài và cấu tạo bên trong của cà gai leo cho danh mục các loài thực vật của Việt Nam, làm cơ sở khoa học cho các nghiên cứu tiếp theo và làm cơ sở nhận diện cho người thu thập mẫu, thu hái và chế biến dược liệu. Đồng thời từ các đặc điểm hình thái, vi phẫu còn cho thấy cây cà gai leo ưa nơi nhiều ánh sáng, ít ẩm ướt.

Kết quả nghiên cứu về biện pháp kỹ thuật trồng cà gai leo cho thấy: cà gai leo thích hợp với khí hậu tại Gia Lâm, Hà Nội, trồng cà gai leo vào vụ xuân – hè thích hợp hơn vụ thu – đông. Sử dụng giá thể đất phù sa : mùn vỏ keo (1:1) là thích hợp nhất cho sự sinh trưởng và phát triển của cà gai leo

Để trồng cà gai leo cho mục đích thu sinh khối nhiều nhất thì khoảng cách trồng 0,25 x 0,25 là phù hợp. Phương pháp nhân giống vô tính bằng cành giâm bánh tẻ là phương pháp thích hợp nhất để sản xuất cây giống vào mọi thời điểm trong năm với số lượng lớn và trong thời gian ngắn nhất.

Bài viết của chúng tôi mong rằng có thể giúp các bạn mở rộng thêm hiểu biết về cây cà gai leo để từ đó phát triển vùng dược liệu trồng cà gai leo một cách hiệu quả nhất, đem lại kinh tế cao nhất. Bạn đọc có thể tham khảo thêm các nghiên cứu về cây cà gai leo tại Cagaileovn.com

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *